Κοινοποιησεις


Elephas Tiliensis / Δημήτρης Αγαρτζίδης – Δέσποινα Αναστάσογλου

Δημήτρης Αγαρτζίδης – Σκηνοθέτης

Στον “Οδύσσέα” του ο Τζόυς επαναγράφει τον μύθο του Οδυσσέα, δημιουργώντας ένα κείμενο αντεθνικιστικό, αντεκκλησιαστικό, σεξουαλικό και βλάσφημο.
Επιδίδεται σε μια μακροχρόνια συγγραφική άσκηση ύφους με πρωταγωνιστή τον Λεοπόλδο Μπλουμ, αστό του Δουβλίνου, φιλόσοφο και γυναικά.
Παρόλη την αντιπάθειά του για τη βρετανική αποικιακή πολιτική,
ο Τζόυς επικρίνει τον φανατισμό του Ιρλανδικού εθνικισμού.
Οι εθνικιστές και οι ζηλωτές, στον Οδυσσέα του, είναι γελωτοποιοί, μεθύστακες ή απατεώνες.
Η εθνικιστική τους επιχειρηματολογία εξαντλείται στον μισογυνισμό και αντισημιτισμό.
Ο Τζόυς, στον Οδυσσέα, παρουσιάζει, ως ήρωα του έργου του, έναν συνηθισμένο αστό, έναν άνθρωπο της πόλης, χωρίς ιδιαίτερα προσόντα και ιδιαίτερες διακρίσεις. Παρουσιάζει το κοινότοπο και το συνηθισμένο, ως ασυνήθιστο. Χρησιμοποιεί το αρχαίο κλασσικό έπος της Οδύσσειας, για να περιγράψει τις πληκτικές και χυδαίες συζυγικές και κοινωνικές σχέσεις ενός, κατά τα άλλα, μέτριου πράκτορα διαφημίσεων στο Δουβλίνο.
Ο Τζοϋσικός Οδυσσέας-Μπλουμ είναι μια καρικατούρα του Ομηρικού ήρωα. Ένας καθημερινός, ασήμαντος, κοινότοπος, «ήρωας» της εποχής του Τζόυς, και γιατί όχι, και της δικής μας εποχής.
Ένας ήρωας του «ηρωισμού της μοντέρνας ζωής».
Ο Τζοϋσικός Οδυσσέας είναι ο κερατάς κύριος Μπλουμ του έργου,
ο λοιδορούμενος εβραίος και μασόνος διαφημιστικός πράκτορας.
Η Τζοϋσική Πηνελόπη είναι η Μόλλυ Μπλούμ, σύζυγος του Μπλουμ, πριμαντόνα και μοιχαλίδα.

Το ταξίδι του Τζοϋσικού Οδυσσέα Μπλουμ, είναι ταξίδι, περιπλάνηση, μιας μέρας στους δρόμους του Δουβλίνου, όπου κάνει διάφορα ψώνια
(αγοράζει κρέας, κολόνια για τη γυναίκα του, σαπούνι).
Πηγαίνει στην παραλία, όπου και αυνανίζεται, κρυφοκοιτάζοντας ένα νεαρό κορίτσι, που ουσιαστικά τον προκαλεί, αποκαλύπτοντάς του τους μηρούς
και το εσώρουχό της.
Γυρνώντας, μετά τα μεσάνυχτα, στο σπίτι του (είναι πια ξημέρωμα Παρασκευής), ξαπλώνει στο συζυγικό κρεβάτι, δίπλα στη γυναίκα του,
πάνω στη «γούβα», το αποτύπωμα που είχε αφήσει, προηγουμένως,
το σώμα του εραστή της.

Παρακολουθούμε μια μέρα του ήρωα σε επεισόδια, αντίστοιχα με τις
ραψωδίες της Οδύσσειας.
Για 18 ενότητες ο Τζόυς αφηγείται τις περιπέτειές του στα
σοκάκια του Δουβλίνου, τον έρωτά του με άλλες γυναίκες, την
πολιτική ντεκαντάνς της εποχής του, την εργατική τάξη που διαλύεται.
Κρατά για το τέλος μια γυναικεία φωνή που καθρεφτίζει ένα
καινούργιο πρόσωπο στον αναγνώστη και του συστήνει μια άλλη οπτική
για τον ήρωα, που μέχρι εκείνο το σημείο της αφήγησης
τόσο πολύ έχει κερδίσει τις εντυπώσεις.
Για την Μόλλυ Μπλουμ είναι ένας αδύναμος, ξεπεσμένος φουκαράς.
Ο Μπλουμ κατουράει, αποπατεί, αυνανίζεται, καταβροχθίζει, μικρολογεί, κοκορεύεται, είναι δουλικός.
Είναι, επίσης, αισθηματίας, λαίμαργος και λάγνος.
Τη μια στιγμή συλλογίζεται την αυτοκτονία του πατέρα του
και τον θάνατο του νεογέννητου  αγοριού του, και την άλλη κάνει
σαν λιμασμένος για ένα κομμάτι τυρί ή «χαλβαδιάζει» τα πισινά
μιας κοπέλας στο δρόμο.
Ο Μπλούμ, ένα κωμικοτραγικό πρόσωπο.

Στο πρώτο μέρος της δικής μας σύνθεσης τον λόγο παίρνει
η Πηνελόπη/Μόλλυ Μπλουμ.
Η παράσταση χρησιμοποιεί τα επεισόδια Ναυσικά και Πηνελόπη
και δημιουργεί ένα σύγχρονο ορατόριο για έναν άντρα
(Οδυσσέας-Λεοπόλδος), μια γυναίκα  ηθοποιό (Πηνελόπη-Μόλλυ),
έναν γυναικείο χορό (Σειρήνες) και μια μουσική μπάντα που παίζει
ζωντανά στην παράσταση.

Η Μόλλυ Μπλουμ στο τελευταίο επεισόδιο, παριστάνει την
κοιμισμένη και περιμένει ακίνητη στη συζυγική κλίνη τον άντρα της,
μετά από την Οδύσσεια μιας ημέρας, τυπικής στο καθημερινό του
πρόγραμμα, που περιλαμβάνει ιρλανδέζικες παμπ, συζητήσεις για πολιτική, λογοτεχνία, ευκαιριακό σεξ, μεθύσι και φιλοσοφία.
Η Μόλλυ Μπλουμ αναστοχάζεται τα παιδικά της χρόνια στην Ισπανία,
την επανάσταση, την καριέρα της στο τραγούδι, τα χρόνια που χάθηκαν
δίπλα σε αυτόν τον φτωχό και παρία ερασιτέχνη φιλόσοφο.

Το κείμενο του Τζόυς βρίθει από ασύνδετα σχήματα.
Η παντελής έλλειψη σημείων στίξης δημιουργεί μια συνεχή αφήγηση,
έναν συνειρμικό λόγο που αφιερώνεται στο μυθικό μοτίβο του Οδυσσέα,
στον αρχετυπικό ρόλο του συζύγου και ήρωα που μπορεί να
γνωρίσει τον έρωτα με όποιον τρόπο επιθυμεί, γνωρίζοντας ότι στο τέλος
της μέρας τον περιμένει η εξίσου μοιχός σύζυγός του.
Εκείνη σαρκάζει και αποδομεί κάθε κύτταρο της ύπαρξής του.
Αναγνωρίζει το σενάριο ζωής που έχει επιβάλει στον εαυτό της,
ή που της έχει επιβληθεί, διερωτάται και γίνεται καυστική με
τον ρόλο της μητρότητας που έχει επωμιστεί και μοιάζει με
μια ωρολογιακή βόμβα έτοιμη να εκραγεί.
Ο πονηρός καταφερτζής, ο χειριστικός φιλόσοφος που πάντα κερδίζει αυτό που θέλει, βρίσκει τον πιο απρόβλεπτο αντίπαλο στο πρόσωπο της
“πίστης” του Πηνελόπης.

Το κείμενο παρουσιάζεται ως μια σύγχρονη stand up comedy
με λεξιλόγιο δανεισμένο από φιλοσοφικές παρακαταθήκες της σπουδαίας σύγχρονης λογοτεχνίας.
Το σκοτεινό και παιγνιώδες της μουσικής των “λάμδα” δημιουργεί το απαραίτητο μουσικό περιβάλλον στο οποίο στέκεται και βρίσκει
το χώρο της η μουσικότητα του κειμένου και το βαθύ χιούμορ
της Μόλλυ Μπλουμ.

Μέσα στο περιβάλλον της ανδροκρατούμενης κοινωνικής πολιτικής πραγματικότητας κάθε εποχής, ο Τζόυς πολύ συνειδητά βάζει την πιστή Πηνελόπη να δυναμιτίζει την εικόνα του Οδυσσέα, ο οποίος προβάλλει
μέσα από το σχήμα των γυναικών της παράστασης, σαρκάζει τη
μυθική του υπόσταση και υποσκάπτει τη σύγχρονη Ευρώπη και το
ομηρικό του πρότυπο, καθρεφτίζοντας την πολιτισμική και ηθική μας κρίση.

Στο δεύτερο επεισόδιο της παράστασης είναι η περίφημη σκηνή του αυνανισμού του Οδυσσέα με μια νεαρή καλλονή.
Μετά την εκσπερμάτιση η κοπέλα αποχωρεί και αντιλαμβανόμαστε
ότι είναι κουτσή.

Έχει για μας νόημα που υπάρχει στην παράσταση ένας Οδυσσέας
που φέρει στη σκηνή τον εαυτό του και όχι ένας
ηθοποιός που τον υποδύεται, όπως επίσης η μουσική δομή πιστεύουμε
είναι η ισχυρότερη για να μεταφέρει το νόημα, την ειρωνία
και το χιούμορ του κειμένου, ένας σύγχρονος ραψωδός θα μπορούσαμε
να το πούμε. .

Φυσικά μέσα στην πρόβα και στη διαδικασία αποκαλύφθηκαν τα πράγματα
και πήραν μορφή.
Είχε σημασία να φτιάξουμε έναν δικό μας κόσμο για τον Οδυσσέα.

IMG_8791.jpg

IMG_8789.jpgΈνα ορατόριο, ωδή στην καθημερινότητα, επεισόδια 11 & 18
Φωτογραφίες:
Μιχάλης Καλιδώνης

Οι Εlephas Τiliensis ιδρύθηκαν το 2013 από τον Δημήτρη Αγαρτζίδη
και τη Δέσποινα Αναστάσογλου.
Οι παραστάσεις τους εμπνέονται κατά κύριο λόγο από τον χώρο
της λογοτεχνίας. Εμφανίστηκαν με την Περσινή Αρραβωνιαστικιά της
Ζυράννας Ζατέλη, που γνώρισε μεγάλη επιτυχία, και ακολούθησαν
οι παραστάσεις:
Αλεξάνδρεια – υπάρχουν αλήθεια και ψεύδος άραγε;
(βασισμένη στο Αλεξανδρινό Κουαρτέτο του Λόρενς Ντάρελ),
Πώς θα ’ναι ο λυτρωτής μου; (βασισμένη στον Αστέριο του Μπόρχες),
Λούλα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου, Persona (βασισμένη στην ταινία του Μπέργκμαν) κ.ά.

Τη φετινή θεατρική περίοδο παρουσιάζουν το έργο της κρητικής
λαϊκής παράδοσης «Η βοσκοπούλα» στο Θέατρο του Νέου Κόσμου
και την Κυρά της Θάλασσας του Ίψεν.

Η παράσταση που ετοιμάζουν για το Φεστιβάλ Αθηνών βασίζεται
στα κεφάλαια «Ναυσικά» και «Πηνελόπη» του κορυφαίου έργου
του Τζόυς και δημιουργεί ένα ορατόριο για έναν άντρα
τραγουδιστή-ίνδαλμα, μια γυναίκα ηθοποιό-πριμαντόνα, έναν σέξι
χορό γυναικών (Σειρήνες) και μια μουσική μπάντα.
Κατά τους Εlephas Τiliensis, η παράσταση θα είναι μια «φιλοσοφική
stand up comedy» που, έχοντας στο κέντρο τη φιγούρα της
Πηνελόπης, θα δυναμιτίσει το ομηρικό πρότυπο του Οδυσσέα και
στο πρόσωπό του, ό,τι έχει επιβληθεί από τον πατριαρχικό τρόπο
ύπαρξης και σκέψης στη Δύση.

Θέατρο
Πειραιώς 260 (Η)
01/ο7 έως  03/07/2018

Στις 09:00μμ

Απόδοση – Δραματουργική επεξεργασία – Σκηνοθεσία:
Δημήτρης Αγαρτζίδης, Δέσποινα Αναστάσογλου
Μουσική:
λάμδα
Σκηνικά – Κοστούμια:
Μαγδαληνή Αυγερινού
Φωτισμοί:
Αλέκος Αναστασίου
Κίνηση:
Σοφία Μαυραγάνη
Βοηθός σκηνοθέτη:
Ανδριάννα Χαλκίδη
Βοηθός σκηνογράφου:
Τζίνα Ηλιοπούλου
Εκτέλεση παραγωγής:
Άννα Γκόμεζ

Παίζουν:

Παύλος Παυλίδης (Οδυσσέας / Λεοπόλδος Μπλουμ), Μαρία Σκουλά (Πηνελόπη / Μόλλυ Μπλουμ), Βίκυ Κατσίκα, Μαρία Μοσχούρη, Τατιάνα Άννα Πίττα (Σειρήνες), Ελένη Ποζατζίδου (Μίλλυ Μπλουμ)

Μουσικοί επί σκηνής:

Θοδωρής Σοφόπουλος (τύμπανα, κρουστά), Χάρης Παρασκευάς (τύμπανα, bass synthesizer), Παντελής Νικηφόρος (ηλεκτρική κιθάρα), Κώστας Κωστίδης (synthesizer)