Κοινοποιησεις

Αφιέρωμα στην φωτογράφο Julia Margaret Cameron

από την Villy Calliga

ΣΤΗΛΗ ΑΛΑΤΟΣ

cover.jpgΟ εκτός κανόνων, φωτογραφικός κόσμος της Julia Margaret Cameron

Η Julia Margaret Cameron, θα μπορούσε να περάσει όλη τη ζωή της ως βικτωριανή οικοδέσποινα συζητώντας με τον Charles Darwin, τον Alfred Tennyson και τον Thomas Carlyle, στο σαλόνι του σπιτιού της εάν το 1863 (όταν ήταν 48 ετών) η κόρη της δεν της έκανε δώρο μια κάμερα.

Από εκείνη τη στιγμή, στήνει μπροστά από το φακό όλα τα πρόσωπα του περιβάλλοντός της. Ντύνει και σκηνοθετεί τους φίλους της – καλλιτέχνες, επιστήμονες και πολιτικούς – τους συγγενείς της αλλά και τους υπηρέτες του σπιτιού. Το κοτέτσι στον κήπο της γίνεται στούντιο και μια καλύβα, πρόχειρος σκοτεινός θάλαμος. Ένα χρόνο αργότερα και μετά από πολλές αδέξιες δοκιμές και αποτυχημένες προσπάθειες έχει την πρώτη “επιτυχημένη” της, όπως λέει η ίδια, εικόνα. Το πορτραίτο της νεαρής Annie.

1.jpg Οι φωτογραφίες της θυμίζουν τη ζωγραφική των φίλων της προραφαηλιτών ζωγράφων, αλλά φέρουν και στοιχεία της πρώιμης αναγέννησης. Απορρίπτει τον φωτο ρεαλισμό, που αναζητούν όλοι οι φωτογράφοι της βικτωριανής εποχής και δημιουργεί ονειρικές σκηνές. «Όταν συναντώ κάτι που στο μάτι μου είναι πολύ όμορφο, σταματώ εκεί, αντί να στρίβω το φακό ώστε να επιτύχω την εστίαση όπως κάνουν όλοι οι άλλοι φωτογράφοι» γράφει.

2.jpg Το να ποζάρεις για την Cameron, μόνο εύκολο δεν ήταν. Ενα απο τα μοντέλα της ή “θύματα” της, όπως τα αποκαλούσε ο Alfred Tennyson, περιέγραψε μία φωτογράφιση μαζί της: «Το στούντιο της ήταν ακατάστατο και πολύ άβολο. Mου έβαλε ένα στέμμα στο κεφάλι και με έστησε ως ηρωική βασίλισσα. Η φωτογράφιση ξεκίνησε και μετά από ένα λεπτό ήθελα να ουρλιάξω, μετά από λίγο νόμιζα ότι θα εκραγεί το μυαλό μου αλλά τελικά παραιτήθηκα και άφησα να με παρασύρει».

Η Cameron διέθετε τόσο ισχυρή προσωπικότητα που μπορούσε να εξαναγκάσει όποιονδήποτε, όσο διάσημος και να ήταν, να την υπακούσει. Όταν ο Tennyson πήγε τον Henry Longfellow στο στούντιό της, τον προειδοποίησε: «Πρέπει να κάνεις ό,τι σου λέει. Θα επιστρέψω για να δω τι απέμεινε από σένα».

3.jpg Είναι η πρώτη φωτογράφος που ηθελημένα δεν εστιάζει, οι φωτογραφίες της είναι φλου, χωρίς ευκρίνεια. Δέχεται πολλές επιθέσεις για την τεχνική της από άλλους φωτογράφους, μεταξύ των οποίων και ο Lewis Caroll,που αν και σπουδαίος συγγραφέας ως φωτογράφος ήταν μέτριος. Η Cameron έχει απόλυτη συνείδηση ότι κάνει τέχνη και απαντά σε κάθε επίθεση με τον ίδιο τρόπο : «Μα δεν καταλαβαίνουν ότι ξέρω τι κάνω; Προφανώς επίτηδες τις έχω έτσι».

4.jpg Η Cameron δεν αντιμετωπίζει τις φωτογραφίες της σαν απλές αποτυπώσεις αλλά σαν έργα τέχνης και ως τέτοια φροντίζει να εκτεθούν. Το 1865, συμμετέχει στην ετήσια έκθεση της Φωτογραφικής Κοινότητας της Σκωτίας.

Η Photographic Journal στην κριτική της, γράφει : «Η κ. Cameron μας παρουσίασε τα μη εστιασμένα πορτρέτα της, οφείλουμε να της αναγνωρίσουμε την πρωτοτυπία στη δουλειά της, η οποία όμως έγινε εις βάρος όλων των άλλων φωτογραφικών ιδιοτήτων. Έχει παραλειφθεί οτιδήποτε συνιστά μια καλή φωτογραφία. Λυπούμαστε που πρέπει να απευθυνθούμε με τέτοια λόγια σε μια κυρία, αλλά νιώθουμε υποχρέωσή μας να το κάνουμε για το καλό της Τέχνης».

Αντιθέτως το περιοδικό Ιllustarated London News, έγραψε για τα πορτραίτα της : «η κοντινότερη προσέγγιση στην Τέχνη και η πιο επιτυχημένη εφαρμογή όλων των αρχών
της καλλιτεχνικής φωτογραφίας

5.jpg

Το 1867 εκθέτει μέρος της δουλειάς της στην «Διεθνή έκθεση του Παρισιού» και βραβεύεται με την τιμητική διάκριση της «Καλλιτεχνικής Φωτογραφίας». Το 1868, παρουσιάζει περίπου 235 έργα της σε ατομική έκθεση την “German Gallery” στο Λονδίνο και πουλά τα έργα της μέσω της γκαλερί Colnaghi. Το 1869 βραβεύεται με το χάλκινο μετάλλιο στην κατηγορία «Πορτρέτα» στο Groningen της Ολλανδίας και το 1873 με το βραβείο του «Καλού Γούστου» στη Διεθνή Έκθεση της Βιέννης.

Τον Αύγουστο του 1870 παρουσιάζει μέρος του έργου της στον Victor Hugo και αυτός γοητεύεται «…ποτέ κανείς δεν έχει αιχμαλωτίσει έτσι τις αχτίδες του ήλιου, … πετώ τον εαυτό μου στα πόδια σας.»

6 (1).jpg Αν και η φωτογραφική καριέρα της διήρκεσε μόλις μιάμιση δεκαετία, με την εκρηκτική δημιουργικότητα της και τη βαθιά πίστη για την καλλιτεχνικότητα του έργου της, η Cameron κατάφερε και έδωσε για πρώτη φορά στην ιστορία της φωτογραφίας, ολοκληρωμένο και συγκροτημένο καλλιτεχνικό φωτογραφικό έργο.

Σήμερα επάξια την θεωρούμε από τις σημαντικότερες φωτογράφους. Μια πρωτοπόρο και ευφυή καλλιτέχνιδα που σε μια εποχή που η φωτογραφία θεωρούνταν τεχνική και όχι Τέχνη, με τις πειραματικές τεχνικές και τις στυλιστικές καινοτομίες της κατάφερε να της προσδώσει εικαστικές αξίες εφάμιλλες της Ζωγραφικής.

7 (1).jpg

Στα ανολοκλήρωτα απομνημονεύματά της με τίτλο “Τα χρονικά του θερμοκηπίου”, γράφει: «Όταν έχω ανθρώπους μπροστά από τη μηχανή μου όλη μου η ψυχή αγωνίζεται να κάνει το καθήκον της απέναντί τους: να καταγράψει δίκαια το εσωτερικό τους μεγαλείο, όπως και τα εξωτερικά τους χαρακτηριστικά». Πέθανε στην Κευλάνη το 1876, αφήνοντας πίσω της πάνω από 1.200 εικόνες, όπου ερμήνευε με τον δικό της μοναδικό, αντισυμβατικό και φωτογραφικά ριζοσπαστικό τρόπο, τον ορατό κόσμο.

8 (1).jpg