Κοινοποιησεις

Ο φωτογράφος Γιώργος Καστανίδης μιλάει στην Villy Calliga
Συνέντευξη |
ΣΤΗΛΗ ΑΛΑΤΟΣ

00_cover.jpg

“Κάποιες φορές θέλει πολύ κουράγιο να βάλεις το μάτι σου πίσω από το φακό και να εστιάσεις το θέμα.”

 

Γιώργο, ο φωτογράφος απεικονίζει την πραγματικότητα ή την μετατρέπει σε αυτό που ο ίδιος αντιλαμβάνεται ως πραγματικότητα;

Ο φωτογράφος απεικονίζει την πραγματικότητα του και είναι μια διαδικασία αυθόρμητη. Αποτυπώνει το θέμα με βάση την ψυχοσύνθεση του και την συγκεκριμένη χρονική στιγμή, για αυτό δεν μπορεί να την ορίσει από πριν, είτε αυτό λέγεται ρεπορτάζ, είτε καλλιτεχνική φωτογραφία.

01.jpg

Πολλοί φωτογράφοι αποφεύγουν τις λεζάντες στις φωτογραφίες τους. Θεωρείς ότι ο συνδυασμός λόγου και εικόνας που δημιουργεί ούτως ή άλλως ένα διάλογο μεταξύ του καλλιτέχνη και του κοινού του,δεν έχει θέση στη φωτογραφία;

Μια φωτογραφία για να είναι πετυχημένη πρέπει να έχει την δυνατότητα να μιλάει από μόνη της, αν δεν το καταφέρνει αυτό, υπάρχει πρόβλημα.

02.jpg

Βέβαια εξαρτάται και από το είδος της φωτογραφίας. Σε ένα ρεπορτάζ για παράδειγμα επιβάλλεται, στην καλλιτεχνική φωτογραφία όμως βάζει φραγμούς στην ελεύθερη ερμηνεία. Μια θεματική ονομασία είναι αρκετή. Μια εναλλακτική λύση θα μπορούσε να είναι η μουσική, αναφερόμενος αποκλειστικά σε εκθεσιακούς χώρους, κάτι ανάλογο με την παρουσίαση έργων τέχνης στα διάφορα μουσεία του κόσμου.

Έχεις νιώσει ή προκαλέσει ποτέ αμηχανία φωτογραφίζοντας την καθημερινότητα σου και τους ανθρώπους μέσα σε αυτή;

Έχω νοιώσει αμήχανα ή αν θέλεις καλύτερα, υπερβολικά ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα που προέκυψε από εκείνη την σπάνια συνιστώσα θέματος και χρονικής στιγμής, της «αποφασιστικής στιγμής» όπως πολύ καλά διατύπωσε ο Cartier-Bresson.

04.jpg

Μια καλή φωτογραφία θεωρώ ότι πρέπει να έχει την ικανότητα να σε ξαφνιάζει και να σε διεγείρει από την πρώτη ματιά. Αυτή είναι και η δύναμη της. Μου αρέσει να κυκλοφορώ με την φωτογραφική μου μηχανή στο χέρι, αλλά κάποιες φορές θέλει πολύ κουράγιο να βάλεις το μάτι σου πίσω από τον φακό και να εστιάσεις το θέμα.

Προτιμάς το ασπρόμαυρο. Θεωρείς ότι αποδίδει με μεγαλύτερη ακρίβεια το περιεχόμενο; Δε φοβάσαι τον εγκλωβισμό στη φόρμα;

Με το ασπρόμαυρο νοιώθω οικεία, καταφέρνω να ισορροπήσω όλες τις αποχρώσεις του σε ένα κοινό παρονομαστή, την διαχρονικότητα. Τραβάω κι έγχρωμες φωτογραφίες αν θεωρήσω ότι το θέμα το απαιτεί. Το ασπρόμαυρο όμως είναι ένα στυλ που με εμπνέει και δεν έχει να κάνει με την ψυχολογία της χρονικής περιόδου που διανύω.

05.jpg

Ο πατέρας μου φωτογράφιζε και εκτύπωνε μόνος του τις εικόνες. Έχω ακόμα την λάμπα που χρησιμοποιούσε, το άλμπουμ με τις κυματιστά κομμένες φωτογραφίες και τη μηχανή του, μια Zorki ρωσικής κατασκευής. Είναι μέρος του παρελθόντος μου η ασπρόμαυρη φωτογραφία κι ένα μέρος μου μένει θεληματικά πίσω στο χρόνο.

Μια φωτογραφία μπορεί να είναι πολιτική πράξη με την έννοια της δράσης/πράξης ή πρόκειται για μια στιγμιαία απεικόνιση της πραγματικότητας που ίσως προβληματίσει επίσης στιγμιαία το θεατή της;

Ναι, μπορεί να είναι πολιτική πράξη, με φωτεινό παράδειγμα το έργο του Γιάννη Μπεχράκη, όπου ο φακός του πήρε την εικόνα και της έδωσε κραυγή, αγανάκτηση, πόνο, θυμό, τροφή για αναθεώρηση των πραγμάτων σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο, με εμβέλεια παγκόσμια και ηχηρή.

06.jpg

Η φωτογραφία όμως σαν πολιτική πράξη απαιτεί ενέργεια, κουράγιο, κίνδυνο και ταξίδι, ταξίδι μακρινό. Πιστεύω ότι ο στόχος της ως τέτοια επιτυγχάνεται στο ρεπορτάζ, στην αποτύπωση δηλαδή γεγονότων που αφορούν τον άνθρωπο και τις αξίες του. Σήμερα οι πιο δυνατές εικόνες προέρχονται από εμπόλεμες ζώνες, μετακινήσεις πληθυσμών, καταστροφής της φύσης, εξεγέρσεις για την υπεράσπιση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Και είναι ατελείωτα τα παραδείγματα φωτογράφων, όπου οι εικόνες τους ξεσήκωσαν την παγκόσμια κατακραυγή, απλά και μόνο αγγίζοντας το συναίσθημα των απλών ανθρώπων, εικόνες που έγραψαν ιστορία, που καταγράψαν θέματα απαγορευμένα και λογοκριμένα.

07.jpg

Ζεις στην Ελβετία διατηρώντας όμως την επαφή σου με την Ελλάδα. Έχεις εντοπίσει διαφορές στον τρόπο προσέγγισης της φωτογραφίας;

Η φωτογραφία έχει αρκετά σημαντική θέση στην Ελβετική κουλτούρα. Η προσέγγισή της έχει χαρακτήρα μικτό, λαογραφικό και καλλιτεχνικό. Η φωτογραφία τοπίου είναι το σήμα κατατεθέν της χώρας.

08.jpg

Τα τελευταία χρόνια λόγω της κλιματικής αλλαγής, συναντάμε πολλές φωτογραφικές εργασίες και εκθέσεις γύρω από την πορεία των Άλπεων στον χρόνο. Θα έλεγα ότι η φωτογραφία εδώ εξελίσσεται με τον ίδιο ρυθμό όπως και σε όλον τον κόσμο, ακολουθώντας όμως τον παλμό της δική της κοινωνίας, των δικών της αναγκών.

*Ο Γιώργος Καστανίδης ζει και δουλεύει στην Ελβετία μοιράζοντας την καθημερινότητα του ανάμεσα στις δυο μεγάλες του αγάπες. Την Ιατρική και τη Φωτογραφία.