Κοινοποιησεις

Από την Villy Calliga

ΣΤΗΛΗ ΑΛΑΤΟΣ

cover (6).jpg
Οι απόκοσμες φιγούρες του Αλμπέρτο Τζιακομέτι

Γεννιέται το 1901, στην πόλη Borgonovo κοντά στα σύνορα της Ελβετίας με την Ιταλία. Γιος του μεταϊμπρεσιονιστή ζωγράφου Τζιοβάνι Τζιακομέτι, δημιουργεί το πρώτο του γλυπτό σε ηλικία 14 ετών. Η παιδική του ηλικία σημαδεύεται από τον ξαφνικό θάνατο της μητέρας του, από τύφο. Η παρωτίτιδα της εφηβείας του, τον αφήνει στείρο. Εξαιτίας αυτού τον κατατρέχει παροδική ανικανότητα.

1 (4).jpg

Ξεκινάει τις σπουδές του στην Σχολή Καλών Τεχνών στη Γενεύη. Το σχέδιο, του ασκεί έντονη γοητεία. Ο Φράνσις Μπέικον τον χαρακτηρίζει “έναν από τους καλύτερους σχεδιαστές όλων των εποχών” .

«Αυτό που θέλω να πω, αυτό που πιστεύω, είναι ότι, είτε πρόκειται για γλυπτική είτε για ζωγραφική, τελικά το μόνο που μετράει είναι το σχέδιο» λέει, ο ίδιος.

2 (6).jpg

Στα 21 του, μετακομίζει στο Παρίσι για να μαθητεύσει δίπλα στον Αντουάν Μπουρντέλ, βοηθό του Ροντέν. Βασανίζεται από σεξουαλικές φαντασιώσεις, εμμονή με τις πόρνες, τον ευνουχισμό και τη σαδιστική βία.

3.jpeg

Γνωρίζει τον Αντρέ Μπρετόν, ασχολείται με τον σχεδιασμό κοσμημάτων και διακοσμητικών αντικειμένων και δημιουργεί μια βαθιά φιλία με τον 20 χρόνια μεγαλύτερο του, Πάμπλο Πικάσο. Παράλληλα είναι τακτικός πελάτης των οίκων ανοχής. Του αρέσει να ανεβάζει τις πόρνες σε βάθρο και απλώς για να τις κοιτάει. Η βιογράφος του Λόρι Γουίλσον ισχυρίζεται ότι οι ηδονοβλεπτικές του τάσεις οφείλονταν στον εξευτελισμό που ένιωσε ως παιδί εξαιτίας του πατέρα του και τριών ακόμα συγγενών του που τον χρησιμοποιούσαν ως γυμνό μοντέλο. Ο Τζιακομέτι ποτέ δεν ξεπέρασε το αίσθημα ντροπής που ένιωθε να ποζάρει καθηλωμένος βλέποντας τις εκφράσεις του πατέρα του.

4.png

Στα τέλη της δεκαετίας του 20 αρχίζει να διανύει την σουρεαλιστική του περίοδο. «Αν το σκεφτείς λογικά, δεν είναι παρά ανωμαλία να κάθεσαι για χρόνια προσπαθώντας να αντιγράψεις απλώς ένα κεφάλι» λέει. Τα θέματα του περιστρέφονται γύρω από τη βία, το σεξ, το θάνατο, την ανυπαρξία, το κενό, το βιασμό, τον ευνουχισμό.

5 (4).jpg

Το 1940 γνωρίζεται με το ζευγάρι των Σιμόν ντε Μποβουάρ και Ζαν Πωλ Σαρτρ και προσχωρεί στον υπαρξισμό. Δυο χρόνια μετά εγκαταλείπει το κατεχόμενο Παρίσι και επιστρέφει στην Ελβετία. Γνωρίζει την μετέπειτα σύζυγό του, Ανέτ Αρμ.

6 (5).jpg

Όσο ζουν μαζί στην Γενεύη δημιουργεί ολοένα και μικρότερα γλυπτά. Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι συρρικνώνονται ανεξάρτητα από τη βούληση του.

( 7 (5).jpg

Το 1945, επιστρέφει με την Ανέτ στο Παρίσι. Μεταφέρει μαζί τις μινιατούρες του και συνεχίζει να δημιουργεί νέα γλυπτά με την ίδια καλλιτεχνική οπτική.

( 8 (5).jpg

Ξαναβρίσκει τους παλιούς του γνώριμους τον Σαρτρ, την Μποβουάρ, τον Μπέκετ, τον Ζενέ. Συνεχίζει να δημιουργεί μινιατούρες μέχρι που μια βραδιά σε ένα καφέ της λεωφόρου Σεν Ζερμέν του συμβαίνει κάτι που τον συγκλονίζει.

9 (3).jpg

Το κεφάλι του σερβιτόρου μετατρέπεται στα μάτια του, σε γλυπτό. ᾽᾽Τα μάτια του κοίταζαν σε συγκεκριμένο σημείο, σε απόλυτη ακινησία᾽᾽. Φεύγοντας απο το καφέ παρακολουθεί τους περαστικούς στη λεωφόρο Μονπαρνάς, τα κεφάλια τους, τα άκρα τους, του φαίνονται αλλόκοτα, απόκοσμα. Επιστρέφει στο ατελιέ του και αρχίζει να επιμηκύνει τα σώματα στα γλυπτά του, δημιουργεί αποστεωμένες ανθρώπινες μορφές, μεταφυσικές φιγούρες, το βλέμμα τους βγαίνει από τις τρύπες των ματιών. Το χαρακτηριστικό και αναγνωρίσιμο ύφος του Αλμπέρτο Τζιακομέτι έχει γεννηθεί.

10 (2).jpg

Ως μοντέλα χρησιμοποιεί την γυναίκα του, Ανέτ και την ερωμένη του, Καρολίν. Το 1965 ολοκληρώνει 10 προτομές της Ανέτ. Του ποζάρει κάθε μέρα. Tο βράδυ,όταν φεύγει η Ανέτ από το ατελιέ ο Τζιακομέτι συνεχίζει να δουλεύει με την προτομή της ερωμένης του, από μνήμης. Την προτομή της Κάρολιν την επαναλαμβάνει εμμονικά πάντα με την ίδια έκφραση. Σε αυτά τα τελευταία έργα του γλύπτη η Ανετ και η Καρολίν μοιάζουν τρομακτικά ίδιες.

11 (1).jpg

Ομως, σε μία από τις 10 προτομές της Ανέττα μάτια του μοντέλου δεν είναι τρύπια. Υπάρχουν και κοιτάζουν μπροστά.

12 (2).jpg

«Σ΄αυτά τη γλυπτά της Ανέτ προσπαθούσα να πετύχω, έστω για μια φορά, το κεφάλι που είχα “δει”».

13 (1).jpg

Πεθαίνει έναν χρόνο μετά, από περικαρδίτιδα που οι γιατροί απέδωσαν σε χρόνια κούραση.

Σύμφωνα με τον θεατρικό συγγραφέα Ζαν Ζενέ και επιστήθιο φίλο του, τα έργα του Τζιακομέτι πάντα θα αντικατοπτρίζουν «προσωπικά τραύματα που κάθε άτομο έχει μέσα του».

14 (1).jpg